003. Majaa Suna Kalendaro…

La 11a de Aŭgusto de 3114 aK

____________________________________________________

Parkeru tiun ĉi gravan daton pro tio, ke tiam la Universo komencis laŭ la antikvaj majaoj.

Hodiaŭ, mi priskribos rapide la majaan sunan kalendaron kaj la kalkuladon de monatoj kaj jaroj laŭ sia sistemo. Unue mi diros, ke la majaoj havis po 20 tagoj monaton, kaj ke ili havis po 18 monatoj jaron. Do, ilia kalkulita jaro konsistis el 360 tagoj. Sed ĉiuj scias ke la majaoj estis precizaj tempokalulantoj do, kie estis la aliaj 5 tagoj?

Ili rimarkis tiujn tagojn, sed ne markis ilin sur la kalendaron. Majaoj kredis, ke tiuj tagoj estas malbonŝancaj kaj malindaj. “Uayeb” nomiĝis la 5 lastaj tagoj de la jaro, kaj dum “Uayeb” neniu laboris, festis eĉ amoris pro tio, ke la majaoj ne sciis, ĉu la mondo daŭrus aŭ ĝi sin detruus.

Tria SkemoJen simpla skemo pri la maniero skribi la daton. La plej antikvaj majaoj gravuris la daton sur rokojn, kiujn ni nomas “Steleo”. Tiuj rokaĵoj konsistis el 5 “skatoletoj”, kiuj staris unu super la aliaj, sammaniere kiel en la nombro-skribado. La unua skatoleto, la plej suba skatoleto, estas por la tagoj (KIN). La dua estas por la monatoj (UINAL) kaj la 3 lastaj skatoletoj estis por la jaro (TUN), dudekjaroj (KATUN) kaj kvarcentjaroj (BAKTUN).

Mi jam diris, ke la majaa jaro nur enhavis 18 monatojn. Do, la dua skatoleto (UINAL) nur povis enhavi iun ajn ciferojn de 1 ĝis 18. La aliaj skatoletoj povis enhavi iun ajn ciferojn de 1 ĝis 19, ĉar ĉiu monato enhavis 20 tagojn.

Parenteze, la signifo de la majaa vorto TUN estas “ROKO”. Fakte, la vorto JARO en la majaa estas “JAAB” sed, ĉar la datoj estis gravuritaj sur rokojn, la majaoj ankaŭ nomis la jaron “TUN”. Tiu ĉi popolo uzis kelkajn kalendarojn, tiu ĉi suna kalendaro estas uzita por kalkuli kaj rimarki iun ajn daton ekde la komenco de la Universo.

Ĉiu tago (KIN) kaj monato (UINAL) nomiĝis laŭ sia propra maniero. Jen iliaj nomoj…

           KINes (tagoj)                             UINALes (monatoj)

01.-  IMIX                                              POP

02.-  IK                                                    UO

03.- AKBAL                                          ZIP

04.- KAN                                                 ZOTZ

05.- CHICCHAN                                TZEC

06.- KIMI                                               XUL

07.- MANIK                                          YAX KIN

08.- LAMAT                                        MOL

09.- MULUK                                        CHEN

10.- OK                                                    YAX

11.- CHUEN                                          ZAK

12.- EB                                                     KEH

13.- BEN                                                 MAK

14.- IX                                                     KAN KIN

15.- MEN                                               MOAN

16.- KIB                                                 PAX

17.- KABAN                                        KAYAB

18.- ETZ’NAB                                    KUKMU

19.- KAUAK                                        UAYEB

20.-  AHAU

La Komenco...

 

Konsentite kun grava esploristo kaj scienculo de la lasta jarcento Erick S Thompson, kiu prizorgante studis la majaajn kalendarojn, la majaa suna kalendaro komencis la 11an de Aŭgusto de 3114 AK (fakte Thompsos asertis la 13an de Aŭgusto, sed la dato estis korektika de Godman & Martínez). Dekstre vi povas vidi sur la bildo la Steleon de tiu ĉi tago laŭ la antikvaj majaoj. Ili kredis, ke la Universo komencis je la 4 tago de la nula jaro.

 

Por koni, kiel skribi la nunan daton oni nur necesas kalkuli la tagojn ekde la 11 de Aŭgusto de 3114 aK. Tamen oni devas ankaŭ memori, ke la 5 lastajn tagojn de ĉiu jaro ne kalkuliĝas. Bonvolu ne zorgi, jen la nuna dato sur majaa estelao (tago: BEN, monato: YAX KIN, jaro: 5,196):

 

Unu miliono sepcent kvardek sepmil kvincent okdek kvar tagoj ekde la komenco

Ĉu la mondo finiĝos je la jaro 2012? Kial?

Fakte, la aŭguro de la majaoj indikas, ke la homaro finos epokon kiam atingos la jaron “Óoxlajun (13) Baktun“. Tio estas (13 x 144,000=) 1’872,000 tagoj poste de la kreigo de la Universo. Kaj laŭ la studiuloj, tiu dato estas precise la 23a de Decembro de 2012.

Ni kontrolu la nombrojn. Laŭ majaoj la jaro enhavis nur 360 “indajn” tagojn, ĉu ne? Ili ankaŭ kalkulis la jarojn po dudekobloj (memoru, ke la majaa numera sistemo estis dudekuma). Do, ĉiu KATUN (dudeko da jaroj) enhavis 720 “indajn” tagojn (360×20=7,200). Dudek KATUN-oj faris unu BAKTUN (kvarcento de jaroj, aŭ dudek de dudekjaroj). Do, ĉiu BAKTUN enhavis 144,000 “indajn” tagojn (7,200×20=144,000).

Nu, laŭ majaoj, 13 BAKTUN estas 1’872,000 “indaj” tagoj. Kiom da “niaj” jaroj estas tiom da “indaj” tagoj? Tio estas facile, nur oni devas dividi 1’872,000 per 365.25 (memoru superjarojn), kaj tio faras 5,125.25, ĉu ne?

Nu, kiom da jaroj pasis ekde 3114 aK ĝis 2012 pK? 3114 + 2012 = 5126. Ĉu vi rigardas? Laŭ la fakuloj, diferenco (0.75 jaroj) plenumiĝas per la tagoj ekde la 23a de Decembro ĝis la 11a de Aŭgusto (la tago de la komenco).

La 23an de Decembro de 2012 ankaŭ okazos la vintra solstico. Mi ne taksas tiun la fino de la mondo, sed la fino de ŝanĝiĝema epoko kaj la komenco de nova tempo, de paca kaj feliĉa vivo por la homaro.

Advertisements

Respondi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Ŝanĝi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Ŝanĝi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Ŝanĝi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Ŝanĝi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: